Μυϊκά σημεία πόνου (trigger points)

trigger pointsΑπόσπασμα από το σύγγραμμα “Myofascial pain and disfunction. The trigger point manual. Volume 1. Upper half of body”. David Simons, M.D., Janet Travel, M.D. Second Edition, 1999.

 Απευθύνεται στους επαγγελματίες υγείας.

Οι μύες του σώματος είναι υπεύθυνοι για τις εκούσιες κινήσεις (σκελετικοί μύες) και αν θεωρηθούν συνολικά σαν ένα ενιαίο όργανο, τότε αποτελούν το μεγαλύτερο όργανο του ανθρώπινου οργανισμού και ζυγίζουν όσο το 50% του βάρους του. Υπάρχουν 200 ζεύγη μυών (400 μύες) στο ανθρώπινο σώμα. Κάθε ένας από αυτούς τους μύες μπορεί να αναπτύξει επώδυνα σημεία (μυϊκά σημεία πόνου ή trigger points) τα οποία είναι δυνατόν να προκαλούν πόνο που συχνά ακτινοβολεί σε άλλη περιοχή του σώματος (αναφερόμενος πόνος) και σύστοιχη κινητική δυσλειτουργία.

Η κλινική σημασία των trigger points έχει περιγραφεί στη βιβλιογραφία και αφορά όσους ασχολούνται με τον βελονισμό, την αναισθησιολογία, τον χρόνιο πόνο, την οδοντιατρική, την οικογενειακή ιατρική, την νευρολογία, την γυναικολογία, την ορθοπαιδική, την φυσική ιατρική και αποκατάσταση, την ρευματολογία και την κτηνιατρική.

Παρ’ όλα αυτά δεν έχει δοθεί ιδιαίτερη προσοχή (από την διδασκαλία των ιατρικών σχολών και των εκπαιδευτικών συγγραμμάτων) στην σημασία που έχουν οι μύες γενικότερα και τα trigger points ειδικότερα ως μείζονες αιτίες πόνου. Το σύγγραμμα αυτό (βλ. αρχή ανάρτησης) περιγράφει μία παραμελημένη, αλλά μείζονα αιτία πόνου και δυσλειτουργίας στο μεγαλύτερο όργανο του σώματος. Ο σκελετικός μυϊκός ιστός βρίσκεται σε μία καθημερινή διαδικασία φθοράς. Εν τούτοις την προσοχή των γιατρών προσελκύουν τα οστά,οι αρθρώσεις, οι αρθρικοί θύλακες και τα νεύρα.

Ο σοβαρότητα των συμπτωμάτων λόγω των trigger points παρουσιάζει μεγάλο εύρος: από τον αφόρητο, καθηλωτικό πόνο μέχρι την πλήρη έλλειψη πόνου σε συνδυασμό με περιορισμό της κινητικότητας και επηρεασμό της στάσης του σώματος. Υπεύθυνη για αυτά τα συμπτώματα είναι η δραστηριότητα των σημείων τρίγγερ που μπορεί να εμφανίζεται ιδιαίτερα έντονη, αλλά μπορεί και να παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση χωρίς να έχει επίγνωση ο ασθενής. Ένα παράδειγμα της έντασης του πόνου είναι και το ακόλουθο. Μία νοικοκυρά που μαγειρεύει σκύβοντας πάνω από την κουζίνα της προκαλεί ενεργοποίηση ενός σημείου trigger που εντοπίζεται στον τετράπλευρο οσφυϊκό μυ (οξεία οσφυαλγία), πέφτει στο πάτωμα από την ένταση του πόνου και είναι ανήμπορη να κλείσει τον διακόπτη για να μην καεί ο πάτος της κατσαρόλας. Οι πάσχοντες από το σύνδρομο του μυοπεριτοναϊκού πόνου (έτσι ονομάζεται ο πόνος που οφείλεται στα trigger points) περιγράφουν την ένταση του πόνου χρησιμοποιώντας οπτικές κλίμακες και τον χαρακτηρίζουν ως το ίδιο έντονο ή ακόμα εντονότερο από τον πόνο που προκαλείται από άλλα αίτια.

Ασθενείς οι οποίοι έχουν γνωρίσει τον πόνο που προκαλούν παθήσεις όπως το έμφραγμα μυοκαρδίου, το κάταγμα οστού και ο κωλικός νεφρού λένε ότι ο μυοπεριτοναϊκός πόνος μπορεί να είναι το ίδιο σοβαρός. Παρά την σοβαρότητα του πόνου που προκαλούν, τα σημεία μυοπεριτοναϊκού πόνου (trigger points) δεν είναι απειλητικά για την ζωή, αλλά μπορούν να καταστρέψουν την ποιότητα της ζωής, πράγμα που συμβαίνει αρκετά συχνά. Ο μυοπεριτοναϊκός πόνος παραμένει αδιάγνωστος προκαλώντας κεφαλαλγίες, οσφυαλγίες και προβλήματα στον ώμο που μεταπίπτουν σε χρόνια προβλήματα υγείας και συντελούν στην απώλεια ωρών εργασίας και επιβάρυνση των πόρων δημόσιας περίθαλψης. Ο Bonica (Advances in Neurology, vol. 4, New York, 1974) έδειξε ότι ο χρόνιος πόνος κοστίζει δισεκατομμύρια δολάρια στους Αμερικανούς πολίτες, ετησίως. Για την αντιμετώπιση της χρόνιας οσφυαλγίας και μόνο, απαιτούνται, στην California, 200 εκ. ετησίως. Τα μη στερινοειδή αντιφλεγμονώδη που χρησιμοποιούνται συχνά για την ανακούφιση του πόνου, εκτός του ότι είναι ακριβά, αποτελούν συχνά αιτία νεφρικής νόσου. Ένα μεγάλο μέρος τού, οφειλόμενου σε trigger points, χρόνιου πόνου θα μπορούσε να έχει προληφθεί με την γρήγορη διάγνωση και την σωστή αντιμετώπιση.

Πόσοι ακόμα άνθρωποι, οι οποίοι δεν περιλαμβάνονται σε αυτές τις μελέτες συνεχίζουν να εργάζονται, υποφέροντας, κουβαλώντας την μιζέρια ενός πόνου που θα μπορούσε να έχει θεραπευτεί αν αντιμετωπιζόταν με βάση το πραγματικό αίτιο που τον προκαλεί.

Σε κάποιες περιπτώσεις, όταν η φύση του μυοπεριτοναϊκού πόνου δεν αναγνωριστεί, όπως πχ ο πόνος που οφείλεται σε σημεία trigger στους θωρακικούς μύες, τότε μπορεί, λανθασμένα, να διαγνωσθεί ως πόνος ψυχογενούς, νευρωτικής ή συμπεριφορικής αρχής. Αυτό προκαλεί ματαίωση και αυτολύπηση και προστίθεται στην μιζέρια του ασθενούς, μπλοκάροντας τις προοπτικές κατάλληλης διάγνωσης και θεραπείας.

Τα ενεργά, μυοπεριτοναϊκά σημεία trigger είναι σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνα για αυτήν την μάστιγα της ανθρωπότητας που ονομάζεται μυοσκελετικός πόνος. Το συνολικό κόστος είναι ανυπολόγιστο, είναι τεράστιο, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις είναι κάτι που μπορεί να προληφθεί.