Βελονισμός – παχυσαρκία – αδυνάτισμα

Mία ανασκόπηση της βιβλιογραφίας
Belivani M, Dimitroula C, Katsiki N, Apostolopoulou M, Cummings M, Hatzitolios AI. First Propedeutic Department of Internal Medicine, Aristotle University of Thessaloniki, AHEPA Hospital, 1 Stilponos Kyriakidi Street, 54646, Thessaloniki, Greece.
Δημοσιεύθηκε στο περιοδικό: “Acupuncture in Medicine” της Βρεταννικής Εταιρείας Βελονισμού.

Το αδυνάτισμα με βελονισμό είναι εφικτό.

Η παχυσαρκία συσχετίζεται με πολλούς παράγοντες κινδύνου και διάφορα προβλήματα υγείας όπως είναι: ο σακχ. διαβήτης, οι καρδιοπάθειες, τα εγκεφαλικά επεισόδια και κάποιες μορφές καρκίνου. Οι συμβατικές θεραπείες που είναι σήμερα διαθέσιμες δεν παρέχουν ικανοποιητικό έλεγχο στους πάσχοντες, έτσι χρησιμοποιούνται και θεραπείες της εναλλακτικής/συμπληρωματικής ιατρικής.

Ο βελονισμός, μία από τις αρχαιότερες θεραπευτικές μεθόδους, αναπτύσσεται σήμερα με μεγάλη ταχύτητα και αναγνωρίζεται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) και το Εθνικό Ίδρυμα Υγείας των ΗΠΑ (NIH). Μία προηγούμενη μελέτη κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο βελονισμός είναι ανώτερος από την αλλαγή τρόπου ζωής, τον εικονικό βελονισμό και τις κλασσικές θεραπείες στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

Σε αυτή την ανασκόπηση αναζητήσαμε τους πιθανούς μηχανισμούς δράσης του βελονισμού και τα αποτελέσματα πρόσφατων πειραματικών και κλινικών μελετών σε συνδυασμό με διάφορες μορφές βελονισμού (πχ ωτοβελονισμός, ηλεκτροβελονισμός, κλασσικός βελονισμός). Μελετήσαμε την επίδραση του βελονισμού στο πεπτίδιο που σχετίζεται με το αίσθημα της πείνας και το αντίστοιχο του κορεσμού. Στην αντίσταση στην ινσουλίνη, στον μεταβολισμό των λιπιδίων και στους δείκτες φλεγμονής.

Τόσο τα πειραματικά όσο και τα κλινικά δεδομένα συνηγορούν ότι ο βελονισμός ασκεί ευνοϊκή επίδραση στους παθογενετικούς μηχανισμούς της παχυσαρκίας. Κάποια δεδομένα δείχνουν ότι ηλεκτροβελονισμός μπορεί να είναι πιο αποτελεσματικός από τον κλασσικό βελονισμό. Χρειάζεται συνδυασμός άσκησης και δίαιτας μαζί με τον βελονισμό, για να επιτευχθεί και να διατηρηθεί η απώλεια βάρους.

Περισσότερες προοπτικές μελέτες απαιτούνται έτσι ώστε να θεμελιωθεί η αποτελεσματικότητα του βελονισμού για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας.

ΤΕΛΟΣ


Μια γενική θεώρηση της παχυσαρκίας

Η παχυσαρκία αποτελεί ένα αυξανόμενο πρόβλημα στις ανεπτυγμένες χώρες και είναι σε σημαντικό βαθμό υπεύθυνη για την νοσηρότητα και την θνησιμότητα στον Δυτικό κόσμο. Υπάρχουν διάφορες όψεις του προβλήματος της παχυσαρκίας.

– Η πρόληψη

– Η θεραπεία

– Η ατομική αντιμετώπιση του ασθενούς

– Η γενική αντιμετώπιση του πληθυσμού

Η πρόληψη είναι καλύτερη και ευκολότερη από την θεραπεία. Η πληθυσμιακή προσέγγιση έχει μεγάλη σημασία, αλλά ο γιατρός στο ιατρείο του θα πρέπει να συνεργαστεί ατομικά με τον ασθενή – και τα δύο θα περιγραφούν σε αυτό το άρθρο.

Τι είναι η παχυσαρκία

Το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας και Κλινικής Αριστείας των ΗΠΑ (NICE) προτείνει την χρησιμοποίηση του δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ) και της περιφέρειας μέσης για την εκτίμηση των υπέρβαρων και παχύσαρκων ασθενών.

Το ιδανικό ΒΜΙ είναι μεταξύ 20 – 25. Υπολογίζεται αν διαιρέσουμε το βάρος (κιλά) με το ύψος (μέτρα) στο τετράγωνο. Β/(Υ*Υ)

  • ΒΜΙ 25 – 29.9 = υπέρβαρος.
  • ΒΜΙ 30 – 34.9 = παχυσαρκία πρώτου βαθμού.
  • ΒΜΙ 35-39,9 = παχυασαρκία δεύτερου βαθμού.
  • ΒΜΙ >=40 = παχυασρκία τρίτου βαθμού ή νοσογόνος παχυσαρκία, εννοώντας ότι αποτελεί πραγματική και άμεση απειλή για την υγεία.

Υπάρχουν κάποιες εξαιρέσεις που αξίζει να σημειώσουμε:

  1. - Ένα άτομο με αυξημένη μυϊκή μάζα και αυξημένο ΒΜΙ έχει λιγότερο λιπώδη ιστό.
  2. - Στους ηλικιωμένους η ομάδα με ΒΜΙ 25 – 30 (και όχι με ΒΜΙ 20 – 25) έχει την μικρότερη νοσηρότητα.

Επιδημιολογία

Τα ποσοστά παχυσαρκίας διπλασιάστηκαν τα τελευταία 25 χρόνια (62,5% του πληθυσμού άνω των 16 ετών είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι).

Προγνωστικοί παράγοντες για τα άτομα που θα αναπτύξουν παχυσαρκία είναι το οικογενειακό ιστορικό, ο τρόπος ζωής, η δίαιτα και οι κοινωνικοί και οικονομικοί παράγοντες.

Γενετικοί παράγοντες

Οι γιατροί ήταν πάντα δύσπιστοι για το ότι η παχυσαρκία ήταν θέμα της οικογένειας. Παρ’ όλα αυτά οι έρευνες έδειξαν σημαντική σύνδεση γενετικών παραγόντων και παχυσαρκίας. Οι έρευνες περιλαμβάνουν την χαρτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, γονιδιακές μεταλλάξεις και διασταυρούμενη αναπαργωγή πειραματόζωων. Αρχίζει να διαφαίνεται ότι η παχυσαρκία είναι αποτέλεσμα μίας σύνθετης παθοφυσιολογικής διαδικασίας που αφορά τον μεταβολισμό του λιπώδους ιστού. Οι κυταροκίνες, τα ελεύθερα λιπαρά οξέα και η ινσουλίνη, όπως και οι γενετικές διαταραχές έχουν σημαντικό ρόλο στην διατήρηση της λεπτής ισορροπίας αυτής της διαδικασίας.

Παρουσίαση

Ο ασθενής μπορεί να παρουσιαστεί ζητώντας βοήθεια για την αντιμετώπιση του προβλήματός του, είτε να παρουσιάσει άλλο πρόβλημα υγείας σχετιζόμενο με την παχυσαρκία (πχ σακχ. διαβήτης, καρδιοπάθεια, οστεοαρθρίτις, ροχαλητό) ή ακόμα να έλθει στον γιατρό για ένα άσχετο πρόβλημα.

Οι ακόλουθες ομάδες χρειάζονται βοήθεια και συμβουλή:

  • Ασθενείς με ΒΜΙ>30.
  • Ασθενείς με ΒΜΙ>28 και συνυπάρχουσες καταστάσεις όπως χρόνια πνευμονοπάθεια, στεφανιαία νόσος ή διαβήτης.
  • Ασθενείς που η οικογένεια τους αριθμεί πάνω από έναν παχύσαρκο.
  • Προληπτικά τα άτομα χαμηλού κοινωνικού – οικονομικού στάτους.

Ιστορικό

  • Σωματικά ή ψυχολογικά προβλήματα που συνυπάρχουν με την παχυσαρκία.
  • Ρωτήστε τον ασθενή: “Γιατί θέλετε να χάσετε βάρος;” Η απάντηση θα σας δώσει μία ένδειξη του κινήτρου.
  • Προηγούμενο ιατρικό ιστορικό και ιστορικό δίαιτας που έχει εφαρμοστεί.
  • Κοινωνικό ιστορικό: δίαιτα, άσκηση, επάγγελμα, κάπνισμα.
  • Οικογενειακό ιστορικό για παχυσαρκία, διαβήτη, καρδιοπάθεια.
  • Φάρμακα που επιβαρύνουν την παχυσαρκία

-Αντιδιαβητικά δισκία (σουλφονυλουρίες και πιογλιταζόνη)
-Αντικαταθλιπτικά
-Αντιεπιλητικά
-Αντιψυχωσικά, ιδίως τα άτυπα
-Κορτικοειδή
-Αντισυλληπτικά
-Β αποκλειστές

  • Καταστάσεις που επηρεάζουν το βάρος

-Υποθυρεοειδισμός
-Σύνδρομο Cushing’s
-Ανεπάρκεια αυξητικής ορμόνης
-Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
-Υποθαλαμικές εγκεφαλικές βλάβες
-Γενετικά σύνδρομα που συνοδεύονται με υπογοναδισμό.

Κίνητρα για να χάσει κάποιος βάρος

Μία μετα-ανάλυση έδειξε ότι όλοι οι βαθμοί παχυσαρκίας συνοδεύονται από σημαντικά αυξημένη συνολική θνητότητα.

Πολλές παθήσεις εμφανίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα σε άτομα με παχυσαρκία όπως: Διαβήτης, υπέρταση, καρδιοπάθεια, καρκίνος εντέρου, καρκίνος ωοθηκών, εγκεφαλικό, οστεοαρθρίτις, χολολιθίαση.

Η παχυσαρκία αποτελεί παράγοντα κινδύνου για διάφορες πνευμονοπάθειες όπως: χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, άσθμα, άπνοια στον ύπνο.

Αν ο ασθενής εμφανίσει κάποια χειρουργική πάθηση, η διάγνωση είναι πιο δύσκολη και οι μετεγειρητικές επιπλοκές είναι πιο συχνές όπως: φλεβική θρόμβωση, λοίμωξη αναπνευστικού και διάσπαση του χειρουργικού τραύματος.

Η οστεοαρθρίτις είναι πιο συχνή και αν χρειαστεί χειρουργική επέμβαση όπως αντικατάσταση του ισχίου υπάρχουν περισσότερα προβλήματα.

Οφέλη από το χάσιμο βάρους

Αν ένα παχύσαρκο άτομο κατορθώσει να χάσει το 10% του βάρους του θα έχει να ωφεληθεί τα ακόλουθα:

  • Αν είναι υπερτασικός θα έχει 10mmHg μείωση της αρτηριακής πίεσης.
  • Αν έχει διαγνωσθεί πρόσφατα με διαβήτη, το σάκχαρό του θα μειωθεί 50%.
  • 10% μείωση στην χοληστερόλη, 15% μείωση στην LDL (κακή χοληστερόλη), 8% αύξηση την HDL (καλή χοληστερόλη).
  • 20% μείωση στη θνητότητα από κάθε αιτία
  • 30% μείωση στη θνητότητα που σχετίζεται με τον διαβήτη
  • 40% μείωση στη θνητότητα που σχετίζεται με την παχυσαρκία

Μετά την εξέταση ενός παχύσαρκου ασθενούς θα πρέπει να γνωρίζουμε τα παρακάτω:

  1. Το βαθμό του προβλήματος
  2. Πιθανούς παράγοντες που επιδεινώνουν τη νόσο δηλ. άλλες παθολογικές καταστάσεις και φάρμακα.
  3. Συνυπάρχουσες νόσους.
  4. Κίνδυνο για εμφάνιση επιπλοκών.
  5. Τρόπο ζωής όπως δίαιτα και άσκηση.
  6. Πώς νοιώθει ο ασθενής για το γεγονός ότι είναι παχύσαρκος.
  7. Κίνητρο και επιθυμία να χάσει βάρος.

Αντιμετώπιση

Δεν υπάρχει γρήγορη λύση. Ο παγκόσμιος οργανισμός υγείας αντιμετωπίζει την παχυσαρκία σαν χρόνια νόσο. Η διαχείρηση της παχυσαρκίας δεν σημαίνει να χάσει κάποιος μερικά ανεπιθύμητα κιλά, αλλά μια προσέγγιση σε βάθος χρόνου, να αλάξει τρόπο ζωής, συνήθειες, αξίες για το υπόλοιπο της ζωής του.

Η πλειοψηφία των παχύσαρκων ασθενών μπορεί να αντιμετωπισθούν στην πρωτοβάθμια βαθμίδα υγείας. Λίγοι θα χρειαστούν παραπομπή στον ειδικό.

Ένα πλάνο δράσης:

Βρείτε την αιτία που οδήγησε το άτομο στην παχυσαρκία. Πιθανώς υπάρχουν πολλοί παράγοντες.

Δώστε έμφαση στα οφέλη του αδυνατίσματος.

Εξετάστε ένα πρόγραμμα άσκησης.

Βάλτε ρεαλιστικούς στόχους, πόσα κιλά θα χάσει ο ασθενής και με τι ρυθμό. Π.χ. για έναν ασθενή με ΒΜΙ 35 ο στόχος για ΒΜΙ 25 είναι προφανώς μη ρεαλιστικός.

Αντιμετώπιση ανάλογα με το βαθμό της παχυσαρκίας

-Παχυσαρκία πρώτου βαθμού:

  • Χωρίς άλλες παθήσεις: Δίαιτα – άσκηση.
  • Με άλλες παθήσεις: Δίαιτα – άσκηση και φαρμακευτική αγωγή.

-Παχυσαρκία δεύτερου βαθμού:

  • Χωρίς άλλες παθήσεις: Δίαιτα – άσκηση – φαρμακευτική αγωγή
  • Με άλλες παθήσεις: Δίαιτα – άσκηση – φαρμακευτική αγωγή. Πιθανή παραπομπή για χειρουργική αντιμετώπιση.

-Παχυσαρκία τρίτου βαθμού:

  • Δίαιτα – άσκηση – φαρμακευτική αγωγή – παραπομπή για χειρουργική αντιμετώπιση.

 

Το χάσιμο βάρους χωρίς άσκηση επιτυγχάνεται πολύ δύσκολα. Για αυτό χρειάζεται έγκαιρη παρέμβαση, πριν η παχυσαρκία, οι καρδιοπάθειες, οι πνευμονοπάθειες, η οστεοαρθρίτις εμφανιστούν εμποδίζοντας την δυνατότητα για άσκηση. Ο στόχος είναι 500 θερμίδες λιγότερες από αυτές που χρειάζεται ο ασθενής καθημερινά μέσω της δίαιτας και της άσκησης.

Δίαιτα

-Το πρώτο πρόβλημα είναι να πεισθεί ο ασθενής ότι τρώει υπερβολικά. Η εξίσωση με τις θερμίδες που προσλαμβάνει και καταναλώνει δεν επιδέχεται εξαιρέσεις. Βοηθάει να κρατά ένα ημερολόγιο για ό,τι τρώει κάθε μέρα.

-Ευέλικτες δίαιτες που να προσαρμόζονται στις προτιμήσεις του ασθενούς, πιθανώς χαμηλές σε υδατάνθρακες.

Άσκηση

Εκτός από την κατανάλωση θερμίδων, η άσκηση αυξάνει τον βασικό μεταβολισμό και κάνει το άτομο να νοιώθει καλύτερα με τον εαυτό του.

Να καθορισθεί ένα πρόγραμμα άσκησης κατάλληλο για τον παχύσαρκο ασθενή, να μπορεί να το αντέξει και συγχρόνως να του αρέσει. Αλλιώς μπορεί να αποτύχει. Χρειάζονται τουλάχιστον 30 λεπτά άσκησης την ημέρα, πέντε ημέρες την εβδομάδα. (Μπορεί να μοιραστεί σε τρία δεκάλεπτα).

Φαρμακευτική αγωγή

Ο ρόλος των φαρμάκων είναι πολύ περιορισμένος για την παχυσαρκία και με πολύ αυστηρούς περιορισμούς.

Τα φάρμακα χρησιμοποιούνται αφού αποτύχει η δίαιτα και άσκηση.

Μπορεί να χρησιμοποιηθούν για διατήρηση της απώλειας και όχι για τη συνέχιση χασίματος βάρους.

Σήμερα το μόνο φάρμακο που υπάρχει είναι η ορλιστάτη (xenical).

Σε ηλικωμένα άτομα και σε εφήβους μπορεί να χορηγηθούν συμπληρώματα διατροφής όπως βιταμίνες και ιχνοστοιχεία.

Οι πάσχοντες από σακχαρώδη διαβήτη πρέπει να χάνουν βάρους με ηπιότερο ρυθμό.

Ψυχολογικές απόψεις

Η γνωσιακή – συμπεριφορική θεραπεία μπρεί να βοηθήσει στην αλλαγή του τρόπου ζωής του ασθενούς. Να αποκαλύψει τις λανθασμένες συνήθειες. Να καταλάβει γιατί είναι βλαβερές, να ανακαλύψει τις σωστές αντιδράσεις και να τις εφαρμόσει.

Το μέλλον

Υπολογίζεται ότι το 2050 το 90% των ενηλίκων θα είναι υπέρβαροι ή παχύσαρκοι. Χρειάζονται πολλά και διαφορετικά μέτρα που σχετίζονται με τον ανασχεδιασμό των πόλεων και των πολυκαταστημάτων. Με την διατροφή και την άσκηση στα σχολεία. Με της ενημερωτικές καμπάνιες του πληθυσμού.

Νέα φάρμακα βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο με ενθαρρυντικά αποτελέσματα.